รู้ทัน Cyberbully หยุดการระรานออนไลน์ ก่อนความเจ็บปวดจะลุกลาม

รู้ทัน Cyberbully | กระทรวงการคลัง
DIGITAL CITIZEN • KNOWLEDGE SHARING

รู้ทัน Cyberbully
หยุดการระรานออนไลน์ ก่อนความเจ็บปวดจะลุกลาม

คู่มือฉบับเข้าใจง่ายสำหรับเด็ก ผู้ปกครอง ครู เพื่อนร่วมงาน และผู้ดูแลบุคลากร เพื่อสร้างพื้นที่ดิจิทัลที่ปลอดภัยและเคารพกัน

1. Cyberbully คืออะไร?

Cyberbullying คือการใช้เทคโนโลยีหรือช่องทางออนไลน์เพื่อกลั่นแกล้ง ทำให้อับอาย ข่มขู่ ดูถูก กดดัน หรือทำร้ายจิตใจผู้อื่น ไม่ว่าจะผ่านข้อความ รูปภาพ วิดีโอ เกม กลุ่มแชต หรือโซเชียลมีเดีย

จำง่าย ๆ: ถ้าการกระทำออนไลน์ทำให้ผู้อื่นรู้สึกถูกคุกคาม ถูกลดคุณค่า หรือไม่ปลอดภัย และมีการเผยแพร่/ส่งต่อซ้ำ การกระทำนั้นควรถูกหยุดและจัดการอย่างจริงจัง

2. รูปแบบ Cyberbully ที่พบบ่อย

คำพูด

ด่า ดูถูก เหยียด

ข้อความหรือคอมเมนต์ที่ทำร้ายศักดิ์ศรี ล้อเลียน หรือจงใจทำให้อับอาย

ภาพ/วิดีโอ

เผยแพร่สิ่งที่ไม่เหมาะสม

นำภาพ คลิป หรือข้อมูลส่วนตัวไปโพสต์หรือส่งต่อโดยไม่ได้รับอนุญาต

การกีดกัน

จงใจตัดออกจากกลุ่ม

สร้างกลุ่มเพื่อโจมตี กีดกัน หรือชักชวนคนอื่นให้รุมกดดันบุคคลหนึ่ง

ปลอมตัว/แอบอ้าง

สร้างบัญชีหรือใช้ชื่อผู้อื่นเพื่อทำให้เกิดความเสียหาย

ข่าวลือ

เผยแพร่ข้อมูลเท็จหรือเรื่องส่วนตัวเพื่อทำลายชื่อเสียง

ส่งต่อซ้ำ

แม้ไม่ได้สร้างเนื้อหาเอง การแชร์หรือขยายเนื้อหาที่ทำร้ายผู้อื่นก็อาจทำให้ความเสียหายเพิ่มขึ้น

3. ผลกระทบที่ไม่ควรมองข้าม

Cyberbully ไม่ใช่เรื่อง “ล้อเล่นในอินเทอร์เน็ต” เพราะเนื้อหาสามารถแพร่กระจายได้รวดเร็ว อยู่บนโลกออนไลน์เป็นเวลานาน และทำให้ผู้ถูกกระทำรู้สึกว่าไม่มีพื้นที่ปลอดภัย

รู้สึกกลัว เครียด หรือกังวล
ไม่อยากไปโรงเรียนหรือทำงาน
แยกตัว ไม่อยากพูดคุยกับคนรอบข้าง
เสียความมั่นใจและคุณค่าในตัวเอง
ผลงานหรือการเรียนลดลง
รู้สึกไม่ปลอดภัยเมื่อใช้สื่อออนไลน์
สำคัญ: หากมีการข่มขู่ ทำร้ายร่างกาย เปิดเผยข้อมูลส่วนตัว หรือมีความเสี่ยงต่อความปลอดภัย ควรขอความช่วยเหลือจากผู้ใหญ่/ผู้บังคับบัญชา/หน่วยงานที่เกี่ยวข้องโดยเร็ว

4. Cyberbully ในเด็ก — สิ่งที่ผู้ปกครองควรรู้

เด็กอาจไม่กล้าบอกผู้ใหญ่ เพราะกลัวถูกตำหนิ กลัวโทรศัพท์ถูกยึด หรือกลัวว่าปัญหาจะรุนแรงขึ้น สิ่งสำคัญที่สุดคือทำให้เด็กรู้ว่า “เมื่อเกิดปัญหา คุณสามารถมาหาเราได้โดยไม่ถูกซ้ำเติม”

สัญญาณที่ควรสังเกต

อารมณ์เปลี่ยนหลังใช้โทรศัพท์
ไม่อยากไปโรงเรียน/พบเพื่อน
ปิดบังหน้าจอหรือกลัวการแจ้งเตือน
นอนหลับหรือกินอาหารเปลี่ยนไป
พูดถึงการถูกล้อหรือถูกกีดกัน
ผลการเรียนหรือกิจกรรมเปลี่ยนแปลง

ผู้ปกครองควรทำอย่างไร?

ฟังโดยไม่รีบตัดสิน
ขอบคุณที่เด็กกล้าเล่า และยืนยันว่าเขาไม่ได้ต้องรับมือเพียงลำพัง
เก็บหลักฐาน
บันทึกภาพหน้าจอ วันเวลา ชื่อบัญชี ลิงก์ และข้อความที่เกี่ยวข้อง
ช่วยหยุดการติดต่อ
บล็อก/รายงานบัญชีตามความเหมาะสม และหลีกเลี่ยงการตอบโต้ด้วยถ้อยคำรุนแรง
ประสานคนที่เกี่ยวข้อง
หากเกี่ยวข้องกับโรงเรียนหรือกลุ่มกิจกรรม ให้ประสานครู/ผู้รับผิดชอบเพื่อร่วมแก้ปัญหา
“อย่าถามว่า ทำไมถึงไม่สู้กลับ? — ลองถามว่า วันนี้มีอะไรเกิดขึ้น และให้เราช่วยอะไรได้บ้าง?”

5. Cyberbully ในที่ทำงาน

ในที่ทำงาน Cyberbully อาจเกิดผ่านอีเมล กลุ่มแชต ระบบประชุมออนไลน์ หรือโซเชียลมีเดีย เช่น การประจานผลงาน การส่งข้อความเสียดสีซ้ำ ๆ การปล่อยข่าวลือ การกีดกันออกจากกลุ่ม หรือใช้ช่องทางดิจิทัลกดดันบุคลากร

ตัวอย่าง 01

ประจานในกลุ่มงาน

นำความผิดพลาดของเพื่อนร่วมงานมาโพสต์ซ้ำเพื่อให้คนอื่นรุมตำหนิ

ตัวอย่าง 02

ข้อความเสียดสีซ้ำ ๆ

ใช้แชตหรืออีเมลส่งข้อความดูถูก ลดคุณค่า หรือกดดันอย่างต่อเนื่อง

ตัวอย่าง 03

กีดกันจากการทำงาน

จงใจไม่ส่งข้อมูลสำคัญหรือกีดกันจากช่องทางที่จำเป็นต่อการปฏิบัติงาน

สำหรับผู้บังคับบัญชา/HR: รับเรื่องอย่างเป็นกลาง รักษาความลับ ตรวจสอบข้อเท็จจริง เก็บหลักฐาน และดำเนินการตามระเบียบ/นโยบายของหน่วยงานอย่างเหมาะสม

6. เมื่อเกิด Cyberbully — ทำอย่างไร?

STOP — หยุดตอบโต้ด้วยอารมณ์
อย่ารีบโต้กลับหรือส่งข้อความที่อาจทำให้สถานการณ์บานปลาย
SAVE — เก็บหลักฐาน
Screenshot / URL / ชื่อบัญชี / วันเวลา / สมาชิกในกลุ่มที่เกี่ยวข้อง
BLOCK — จำกัดการเข้าถึง
บล็อก ปิดการแจ้งเตือน จำกัดผู้ชม หรือออกจากพื้นที่ที่ไม่ปลอดภัย
REPORT — รายงาน
ใช้เครื่องมือ Report ของแพลตฟอร์ม และแจ้งผู้รับผิดชอบที่เหมาะสม
ASK — ขอความช่วยเหลือ
บอกผู้ปกครอง ครู เพื่อนที่ไว้ใจ ผู้บังคับบัญชา HR หรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
หลักสำคัญ: อย่าลบหลักฐานก่อนบันทึกข้อมูลที่จำเป็นต่อการตรวจสอบ และอย่าส่งต่อเนื้อหาที่สร้างความเสียหายโดยไม่จำเป็น

7. ถ้าเราเป็น “คนเห็นเหตุการณ์”

เราไม่จำเป็นต้องเป็นผู้ถูกกระทำจึงจะช่วยหยุด Cyberbully ได้

ไม่ร่วมขยาย

ไม่กดแชร์ ไม่กดไลก์ และไม่ช่วยเติมข้อความที่ทำร้ายผู้อื่น

อยู่ข้างผู้ถูกกระทำ

ส่งข้อความส่วนตัวเพื่อถามไถ่และชวนให้ขอความช่วยเหลือ

แจ้งผู้รับผิดชอบ

รายงานเนื้อหาและแจ้งผู้ใหญ่ ครู หัวหน้า หรือผู้ดูแลระบบตามบริบท

8. ช่องทางขอความช่วยเหลือ

ครอบครัว / คนที่ไว้ใจ

เริ่มจากคนใกล้ตัวที่พร้อมรับฟังและช่วยประสานงาน

โรงเรียน / หน่วยงาน

ติดต่อครู ผู้บริหาร ผู้บังคับบัญชา HR หรือผู้รับผิดชอบด้านความปลอดภัย

แพลตฟอร์มออนไลน์

ใช้คำสั่ง Report, Block และ Privacy/Safety tools ของแพลตฟอร์มนั้น ๆ

กรณีฉุกเฉิน: หากมีภัยคุกคามต่อชีวิต ร่างกาย การข่มขู่ร้ายแรง หรือเหตุที่ต้องการความช่วยเหลือเร่งด่วน ให้ติดต่อหน่วยงานฉุกเฉิน/เจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องทันที

สรุป: โลกออนไลน์ที่ปลอดภัย เริ่มจากเรา

ก่อนโพสต์ ก่อนแชร์ ก่อนคอมเมนต์ ลองถามตัวเองว่า “ถ้าคำพูดนี้เกิดขึ้นกับเรา เราจะรู้สึกอย่างไร?”

คิดก่อนคลิก • เคารพผู้อื่น • ไม่ซ้ำเติม • ไม่ขยายความเสียหาย • กล้าขอความช่วยเหลือ

เราใช้คุกกี้เพื่อพัฒนาประสิทธิภาพ และประสบการณ์ที่ดีในการใช้เว็บไซต์ของคุณ คุณสามารถศึกษารายละเอียดได้ที่ นโยบายความเป็นส่วนตัว และสามารถจัดการความเป็นส่วนตัวเองได้ของคุณได้เองโดยคลิกที่ ตั้งค่า

ตั้งค่าความเป็นส่วนตัว

คุณสามารถเลือกการตั้งค่าคุกกี้โดยเปิด/ปิด คุกกี้ในแต่ละประเภทได้ตามความต้องการ ยกเว้น คุกกี้ที่จำเป็น

ยอมรับทั้งหมด
จัดการความเป็นส่วนตัว
  • เปิดใช้งานตลอด

บันทึกการตั้งค่า